گفت و گو(دیالوگ) را شالوده دموکراسی میدانند. در نگاه اول به نظر می رسد که به هر رابطه کلامی میان دو نفر می توان نام گفت و گو داد. اما با دقت نظر بیشتر در می یابیم که اینگونه نیست. به عنوان مثال واعظی را در نظر بگیرید که بر منبر وعظ نشسته و مخاطبینش را موعظه می کند. بدون شک وی ارتباطی کلامی با مخاطبینش برقرار کرده اما این ارتباط گفت و گو نیست، چرا که وی تنها مشتاق گفتن است و منتظر شنیدن نیست. او احساس می کند حقایقی را در اختیار دارد که تمام و کمال است و می خواهد این حقایق را به دیگران منتقل کند. پس تنها نیازمند گفتن است و از آنجا که حقیقت را نزد خویش حاضر می بیند دیگر نیازی به شنیدن در خود احساس نمی کند. این ارتباط کلامی یک رابطه یک طرفه است.

بنابراین می توان گفت که مفهوم حقیقت نقشی تعیین کننده در بحث ما دارد. شخص موعظه کننده در مثال ما برای خود جایگاهی متفاوت و برتر از مخاطبینش قایل است و این جایگاه برتر برای خودش را به واسطه نسبتی که با حقیقت دارد برای خود قایل است.

پس تا اینجا می توان دو شرط را برای اینکه یک رابطه کلامی شایسته نام گفت و گو شود ذکر کرد:

-          یکی اینکه طرفین گفت و گو هیچکدام آنچه نزد خود دارد را تمام حقیقت ندانسته و دانسته های خود را نیز تماما درست و بدور از خطا نداند و به گفت و گو به مثابه پروژه ای مشترک با دیگران برای رسیدن به حقیقت نگاه کند که در طول آن به اشتباهات خود پی می برد و آنها را اصلاح می کند.

-          دیگری اینکه چون شخص گفت و گو کننده اندیشه های خود را تماما درست نمی داند بلکه آنها را آمیخته ای از درست و خطا می بیند خود را برتر از دیگران نمی داند و جایگاهی ویژه و ممتاز برای خود قایل نیست و در سطح دیگران می نشیند و برای خود و طرف دیگر گفت و گو سهم برابر از فهم و شعور قایل است. اینگونه است که فروتنانه هم می گوید و هم می شنود.

می توان بیش از اینها بر این سیاهه افزود.